Skręcenie kostki

Bez względu na to czy chodzimy, biegamy czy skaczemy stopa i staw skokowy są pierwszymi elementami naszego układu ruchu, który musi zareagować na kontakt z podłożem. Ich zadaniem jest absorbowanie i nadanie właściwego kierunku siłom reakcji podłoża powstającym w momencie nacisku stopy na ziemie. Prawidłowa ruchomość stawów znajdujących się w tej okolicy ma niebagatelne znaczenie i powinna być priorytetem w procesie rehabilitacji po skręceniu stawu skokowego.

Ograniczenie ruchomości któregoś ze stawów w okolicy stopy wymusza nadmierny ruch w innym segmencie ciała. Może to prowadzić do powstania przeciążeń lub nawet urazów. Podobnie ograniczenie ruchomości wyżej leżących stawów może wymuszać nadmierne ruchy w stopie. Obie te sytuacje mogą w konsekwencji prowadzić do urazu, zarówno przeciążeniowego (np. ból kolan) jak i ostrego, chociażby skręcenia stawu skokowego.

Skręcenie stawu skokowego to jeden z najczęstszych urazów, występujących praktycznie w każdym sporcie. Głównym czynnikiem ryzyka wystąpienia skręcenia jest wcześniejszy uraz w obrębie stopy. Zwykle ma to związek z brakiem pełnej ruchomości i prawidłowej biomechaniki stawu skokowego po poprzedniej kontuzji.

Ponad 80% wszystkich skręceń stawu skokowego stanowią skręcenia inwersyjne. Mechanizm ich powstawania polega na nadmiernym przetoczeniu stopy na jej zewnętrzny brzeg zwykle przy potknięciu czy upadu z wysokości. Przy tym rodzaju kontuzji zwykle częściowemu lub całkowitemu uszkodzeniu ulega więzadło skokowo-strzałkowe przednie. Uszkodzeniu towarzyszy krwiak, obrzęk, znaczne ograniczenie ruchomości oraz ból przy obciążaniu.

Rehabilitacja skręconego stawu skokowego powinna rozpocząć się możliwie najwcześniej po wystąpieniu urazu. W pierwszej kolejności należy zmniejszyć obrzęk. Możliwie jak najwcześniej należy wprowadzić terapię manualną oraz ćwiczenia. Terapeuta rozluźni struktury blokujące odpływ obrzęku ze stawu (np. troczki), ćwiczenia uruchomią pompę mięśniową, która wspomoże absorpcję.  Praca nad obrzękiem jest  podwójnie ważna. Po pierwsze to on w pierwszych dobach po urazie ogranicza ruchomość i powoduje rozpierający ból, który utrudnia obciążanie nogi. Po drugie, po kilku dniach płyn tworzący opuchliznę zaczyna włóknieć, co może doprowadzić do długotrwałego ograniczenia możliwości wykonywania pełnych ruchów. Ważnym elementem leczenia jest również mobilizacja stawów. Ze względu na mechanizm urazu i napięcie torebki stawowej, kości tworzące staw mogą być ustawione względem siebie w niefizjologicznej pozycji. Z jednej strony będzie to utrudniało właściwe ich przesuwanie się podczas ruchu. Z drugiej, może to spowodować, że uszkodzone więzadła, będą się goić w niewłaściwych pozycjach. Więzadło, które zrosło się w pozycji rozciągnięcia, będzie predestynowało do niestabilności stawu i kolejnych skręceń.

Należy pamiętać, że zwykłe chodzenie czy wykonywanie ruchów, które nie odtwarzają mechanizmu urazu nie jest dla skręconego stawu niebezpieczne. Dlatego bez obaw, już od pierwszych dni, można rozpocząć ćwiczenia w staniu oraz normalne chodzenie. Zdecydowanie należy unikać chodzenia o kulach lub unieruchomienia za pomocą łusek gipsowych. Szczególnie w sporcie, gdzie priorytetem jest jak najszybszy powrót do treningu, należy bezzwłocznie rozpocząć program rehabilitacji oparty na ćwiczeniach funkcjonalnych, przywracaniu pełnej ruchomości oraz wspomaganiu odruchowego kontrolowanie ustawienia stawu.

Powrót do treningów po urazie stawu skokowego jest zdeterminowany głównie przez osobiste odczucia osoby kontuzjowanej oraz testy dynamiczne. Jeżeli noga po skręceniu uzyskuje w testach skoków czy balansu 80% wyniku nogi zdrowej, można bezpiecznie wrócić do swojej dyscypliny. Nie oznacza to jednak końca rehabilitacji. Przywracanie pełnego zakresu i właściwej mechaniki ruchu, to proces długotrwały, w dużej mierze uzależniony od działań podjętych w pierwszych dniach po urazie. Poza tym, aby staw był bezpieczny należy zadbać o ruchomość innych stawów (przede wszystkim bioder) oraz przywrócić właściwą kontrolę stawu poprzez wzmacnianie mięśni stabilizujących stopę oraz poprawę czucia głębokiego.